Soʻnggi yillarda Oʻzbekiston iqtisodiyoti anʼanaviy tarmoqlarni yangi texnologik tarmoqlarning faol rivojlanishi bilan uygʻunlashtirib, barqaror oʻsishni namoyish etmoqda.
Davlat infratuzilmada qamrovli oʻzgarishlar olib bormoqda, investitsiyalarni ragʻbatlantirmoqda va tadbirkorlik uchun qulay sharoitlar yaratishga alohida eʼtibor qaratmoqda.
MoneyFest Uzbekistan onlayn maktabi mutaxassislari mamlakat qanday qilib va nima uchun mintaqadagi raqamli iqtisodiyotning asosiy markazlaridan biriga aylanishi haqida maʼlumot beradi.
O'sishning asosiy yo'nalishlari
Mamlakatning iqtisodiy siyosati diversifikatsiyaga asoslanadi: sanoat, qishloq xoʻjaligi, energetika tarmoqlarini rivojlantirish va eksport imkoniyatlarini kengaytirish. Transport-logistika infratuzilmasi va energetik xavfsizlik sohasidagi loyihalar, shu jumladan yangi GESlarni qurish va elektr tarmoqlarini modernizatsiya qilish ustuvor ahamiyatga ega bo’lib qoladi.
Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish muhim yoʻnalishlardan biri boʻldi. Bunda Oʻzbekiston, davlat boshqaruviga, moliyaviy sohaga va xizmatlar koʻrsatish sohasiga IT-yechimlarni joriy etishga yoʻnaltirilgan. Raqamlashtirish biznes-jarayonlarning shaffofligi va samaradorligini sezilarli darajada oshirmoqda, shuningdek, xorijiy investorlarning eʼtiborini tortmoqda.
Shunday qilib, 2025-yil mart oyida stabilkoinlar sohasidagi global yetakchi kompaniya boʻlgan Tether, Milliy Taraqqiyotchi Loyihalar Agentligi (MTLA) bilan oʻzaro o'zaro kelishuvni imzoladi. AQSh dollari bilan bogʻlangan Tether USD (USDT) — 2025-yil iyul holatiga koʻra, dunyodagi hajm jihatidan uchinchi yirik kriptoaktiv hisoblanadi (bitkoin va Ethereumdan keyin). Bunday hamkorlik yirik xalqaro investorlarning Oʻzbekistonning tartibga solish modeliga ishonchini bildiradi.
Kriptoaktivlarning moslashuvchan va shaffof tartibga solish tizimini shakllantirish boʻyicha ishlar davom etmoqda. Masalan, eng yirik birja boʻlgan Binance dastlab bloklangan edi, biroq jarima toʻlagan va tartibga soluvchi organ bilan kelishuvga erishganidan soʻng, mahalliy litsenziyaga ega boʻlgan hamkor orqali ishlash imkoniyatiga ega boʻldi. Bu mamlakat xalqaro birjalarga kirishni to'xtatmasdan tartibga solish qoidalarini qanday amalga oshirayotganiga misoldir.
Oʻzbekistonda kriptoaktivlar bilan operatsiyalar bugungi kunda soliqqa tortilmaydi va faoliyat yurituvchi provayderlar valyuta nazorati ostiga ham olinmaydi. Biroq, raqamli aktivlarga kirish faqat litsenziyaga ega boʻlgan operatorlar orqali taʼminlanishi mumkin, bu esa firibgarlik darajasini pasaytiradi va aholi uchun risklarni minimallashtiradi.
Amalga oshirilgan milliy tashabbuslar
Shuningdek, tartibga soluvchi organ — Milliy perspektiv loyihalar agentligi (NAPP) yangi blokcheyn texnologiyalarini faol sinab koʻrmoqda va joriy etmoqda, raqamli tajribalar va transformatsiyalar uchun sharoit yaratmoqda. Hozirgacha kamida toʻrtta muhim loyiha amalga oshirildi:
• Uzinfocom NFT-sertifikatlarini «.uz» milliy domen zonasiga joriy etdi;
• Token.uz universal blokcheyn maʼlumotlar reestri yaratildi;
• Octobank Mastercard bilan hamkorlikda raqamli aktivlar bilan operatsiyalarni qoʻllab-quvvatlovchi ilk kriptobank kartasini taqdim etdi;
• Heemera platformasi Sunʼiy intellekt va 142 mamlakatdagi hamkorlar bilan hamkorlikda, ayniqsa firibgarlik bilan kurashishda juda muhim boʻlgan kriptoaktivlarni kuzatish va qaytarish tizimi ustida ishlamoqda.
Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, oʻsishning asosiy omillaridan biri yosh va zamonaviy aholidir. Mamlakatda raqamli savodxonlik faol rivojlanmoqda va kriptoaktivlarga sarmoya kiritishga boʻlgan qiziqish nafaqat poytaxtda, balki hududlarda ham oʻsmoqda. Bu sohaning uzoq muddatli rivojlanishi uchun mustahkam asos yaratadi.
Oʻsish potensiali va raqamli mustaqillik
Davlat nazorati, innovatsiyalarga ochiqlik va xususiy sektorning faolligini uygʻunlashtirgan holda, Oʻzbekiston raqamli iqtisodiyotning oʻsishi uchun qulay muhit shakllantirmoqda.
Raqamli aktivlar moliyaviy xizmatlarning samaradorligini oshirish, tranzaksiya xarajatlarini kamaytirish va moliyaviy instrumentlarga kirishni kengaytirish, ayniqsa bank xizmatlari past boʻlgan hududlarda, imkoniyatlarini namoyish etmoqda.
Agar raqamli transformatsiya yoʻnalishi davom ettirilsa, Oʻzbekiston kripto-texnologiyalar va blokcheyn-innovatsiyalar boʻyicha mintaqaviy markazga, kelajakda esa, global miqyosda yanada muhimroq rolga daʼvogar boʻlishi mumkin.
